Uyum çalışmalarında göç ve sığınmacı anlatıları

Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sosyal uyum faaliyetleri kapsamında düzenlenen farkındalık yaratma ve bilgilendirme kampanyaları, topluma yeni katılan yabancılar hakkında olumlu algı yaratmayı ve yerel halkın yabancılara yönelik kabulünü desteklemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma, bu amaçla düzenlenen bilgilendirme faaliyetlerindeki göç ve sığınmacı anlatılarını incelemektedir. Özellikle Göç İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından hazırlanan bilgilendirme amaçlı videolarda, sığınmacıların yeni katıldıkları toplumla ilişkilerine dair anlatılan hikayelerin içerikleri incelenmektedir. Akademik çalışmalar sıklıkla, sığınmacıların medya temsillerinde mağdur ve tehdit ikililiğinde temsil edildiğini, bu tarz temsillerin sığınmacıları pasif özneler olarak inşa ettiğinden onlara yönelik toplumsal algıyı da olumsuz yönde beslediklerini belirtmektedir. O halde, sığınmacılara yönelik farkındalığı ve kabulü arttırmayı amaçlayan bilgilendirme kampanyalarındaki anlatı ve mesajlar bu tasvirlerden ne kadar ayrışmakta, sığınmacılar ve göç, yerel halka hangi bilgilerle ve mesajlarla anlatılmaktadır? Çalışmanın bulgularına göre, Türkiye’de yaşayan sığınmacılar hakkında bilgi ve farkındalığı arttırmayı amaçlayan videolarda, sığınmacılara dair az miktarda bilgi paylaşılmaktadır. Sığınmacıların eğitim düzeyleri, uzmanlık alanları gibi bilgilerden çok, halkın, “farklı” olarak görülen insanları tanımasının önemine dair bazen didaktik bazen duygusal mesajlar paylaşılmaktadır. Dolayısıyla bu videoların temel görevi halkı bilgilendirmekten çok, topluma yeni katılanların iş ve çalışma ortamlarında kabul edilmeleri yönünde mesaj paylaşmak olarak gözlenmiştir. İkinci olarak, bu mesajlarda topluma yeni katılanların “farklılığı” çeşitli şekillerde tekrarlanmakta ve halka, farklılıklarla beraber yaşama olgusunun önemi ve değeri anlatılmaktadır. Birlikte yaşam teması toplumsal kabul ve huzurun sağlanması için yerinde bir mesaj olsa da, araştırmalara göre yabancıların yerel halk tarafından kabulünü destekleyecek doğru temsil biçimi farklılıklar yerine benzerliklerin öne çıkarılması ve ortaklıklar üzerinden mesaj verilmesidir. Bu açıdan, gruplar arasında kültürel farklılıkları vurgulayan uyum faaliyetleri, halk arasında sığınmacılara yönelik kültürel uzaklık algısını arttırabilir ve sosyal kabulün yaygınlaşmasına olumsuz katkı sunabilirler.