Ebeveynlik stresi ile çocukların davranış problemleri arasındaki ilişkide annenin zihinselleştirme kapasitesinin düzenleyici rolü

Basit Öğe Kaydı
dc.authorid0000-0002-8968-8205
dc.contributor.advisorKüçük, Zeynepen_US
dc.contributor.authorŞen Kabakçı, Ezgien_US
dc.contributor.otherIşık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Klinik Psikoloji Doktora Programıen_US
dc.contributor.otherIşık University, School of Graduate Studies, Ph.D. in Clinical Psychologyen_US
dc.date.accessioned2026-04-01T11:01:39Z
dc.date.available2026-04-01T11:01:39Z
dc.date.issued2025-12-15
dc.departmentIşık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Klinik Psikoloji Doktora Programıen_US
dc.departmentIşık University, School of Graduate Studies, Ph.D. in Clinical Psychologyen_US
dc.descriptionText in Turkish ; Abstract: Turkish and Englishen_US
dc.descriptionIncludes bibliographical references (leaves 143-205)en_US
dc.descriptionxiii, 216 leavesen_US
dc.description.abstractTüm ebeveynlerde farklı düzeylerde var olan ebeveynlik stresinin çeşitli alanlarda olumsuz etkileri bulunmakla birlikte, çocuk üzerindeki en yaygın sonucu davranış problemleridir. Ebeveyne ait bazı özelliklerin ebeveyn-çocuk ilişkisi üzerinde düzenleyici bir rol oynadığı düşünülmektedir. Son dönemde bu özelliklerden biri olan zihinselleştirme kapasitesi, araştırmalarda artan bir ilgi odağı haline gelmiş ve özellikle ebeveyn-çocuk ilişkisindeki işlevi üzerine odaklanılmaya başlanmıştır. Önceki çalışmalar ışığında bu çalışmanın temel amacı, ebeveynlik stresi ve çocuk davranış problemleri arasındaki ilişkide annenin zihinselleştirme kapasitesinin düzenleyici rolünü belirlemektir. Buna ek olarak araştırma kapsamında, anne zihinselleştirme kapasitesinin değerlendirilmesinde kullanılan öz-bildirime ve performansa dayalı ölçüm araçları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın örneklemini 26–46 yaş arası (Ort. = 36.32, SS = 4.39), 1.5–6 yaş aralığında çocuğu bulunan 110 kadın katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılardan ebeveynlik stresi düzeylerini belirlemek için Ebeveyn Stres Ölçeği (ESÖ), çocuklardaki davranış problemlerini değerlendirmek için Çocuk Davranış Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ) ve annenin zihinselleştirme kapasitesini belirlemek amacıyla Sosyal Biliş Film Testi (SBFT), Ebeveyn İçsel Düşünme İşlevselliği Ölçeği (EİDİÖ) ve Yansıtıcı İşleyiş Ölçeği Kısa Formu (YİÖ) uygulanmıştır. İstatistiksel analiz sonuçları, ebeveynlik stresinin davranış problemleri üzerinde anlamlı ve pozitif yönde yordayıcı bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Düzenleyici analizler sonucunda, anne zihinselleştirme kapasitesinin ve azalmış zihinselleştirmenin ebeveynlik stresi ile çocuk davranış problemleri arasındaki ilişkide düzenleyici bir rol oynamadığı belirlenmiştir. Buna karşın, farklı ölçüm yöntemleriyle değerlendirilen anne aşırı zihinselleştirme düzeyinin söz konusu ilişkide düzenleyici bir rol üstlendiğine ilişkin bulgular elde edilmiştir. Bu sonuçlar, anne aşırı zihinselleştirme düzeyinin düzenleyici etkisinin ölçüm aracına ve çocuklardaki davranış probleminin türüne göre farklılaştığını göstermektedir. Anne zihinselleştirme kapasitesinin değerlendirildiği performansa dayalı ölçüm aracı olan SBFT ile öz-bildirim temelli değerlendirme yöntemleri (EİDİÖ ve YİÖ) arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Çalışmanın bulguları, anne zihinselleştirme kapasitesinin geliştirilmesine yönelik müdahale programlarının ve önleyici çalışmaların çocuk ruh sağlığı üzerinde koruyucu bir etkisinin olabileceğini göstermektedir.en_US
dc.description.abstractAlthough parenting stress, which exists at varying levels among all parents, has negative effects across multiple domains, its most common consequence for children is the emergence of behavioral problems. Certain parental characteristics are thought to play a moderating role in the parent–child relationship. Among these characteristics, parental mentalization capacity has emerged as a growing focus of research, particularly regarding its role in the parent–child relationship. In light of previous studies, the main aim of the present study is to examine the moderating role of maternal mentalization capacity in the relationship between parenting stress and child behavioral problems. In addition, the study aims to investigate the relationship between self-report and performance-based measurement tools used to assess maternal mentalization capacity. The sample consisted of 110 female participants aged between 26 and 46 years (M = 36.32, SD = 4.39), all of whom had children aged 1.5 to 6 years. Participants completed the Parental Stress Scale (PSS) to assess parenting stress levels, the Child Behavior Checklist (CBCL) to evaluate child behavioral problems, and the Movie for the Assessment of Social Cognition (MASC), the Parental Reflective Functioning Questionnaire (PRFQ), and the Reflective Functioning Questionnaire–Short Form (RFQ) to measure maternal mentalization capacity. Statistical analyses revealed that parenting stress significantly and positively predicted child behavioral problems. Moderation analyses indicated that maternal mentalization capacity and hypomentalizing did not play a moderating role in the relationship between parenting stress and child behavioral problems. In contrast, findings suggested that maternal hypermentalizing, as assessed by different measurement tools, played a moderating role in this relationship. These results indicate that the moderating effect of hypermentalizing may vary depending on the type of measurement tool used and the type of behavioral problem in children. No significant relationships were found between the subdimensions of the performance-based assessment tool used to evaluate maternal mentalization capacity (MASC) and those of the self-report measures (PRFQ and RFQ). The findings suggest that intervention programs and preventive efforts aimed at enhancing maternal mentalization capacity may have a protective effect on children’s mental health.en_US
dc.description.tableofcontentsEbeveynlik Stresien_US
dc.description.tableofcontentsÇocuk Davranış Problemlerien_US
dc.description.tableofcontentsÇocuk Davranış Problemlerinin Etiyolojisien_US
dc.description.tableofcontentsEbeveynlik Stresi ile Çocuk Davranış Problemleri Arasındaki İlişkien_US
dc.description.tableofcontentsZihinselleştirmeen_US
dc.description.tableofcontentsZihinselleştirmenin Boyutlarıen_US
dc.description.tableofcontentsZihinselleştirmenin Gelişimien_US
dc.description.tableofcontentsZihinselleştirme Hatalarıen_US
dc.description.tableofcontentsZihinselleştirme ile Ebeveynlik Stresi Arasındaki İlişkien_US
dc.identifier.citationŞen Kabakçı, E. (2025). Ebeveynlik stresi ile çocukların davranış problemleri arasındaki ilişkide annenin zihinselleştirme kapasitesinin düzenleyici rolü. İstanbul: Işık Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.en_US
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11729/7200
dc.institutionauthorŞen Kabakçı, Ezgien_US
dc.institutionauthorid0000-0002-8968-8205
dc.language.isotren_US
dc.publisherIşık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsüen_US
dc.relation.publicationcategoryTezen_US
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccessen_US
dc.subjectEbeveynlik stresien_US
dc.subjectDavranış problemlerien_US
dc.subjectZihinselleştirmeen_US
dc.subjectAnne zihinselleştirme kapasitesien_US
dc.subjectParenting stressen_US
dc.subjectBehavioral problemsen_US
dc.subjectMentalizationen_US
dc.subjectMaternal mentalization capacityen_US
dc.titleEbeveynlik stresi ile çocukların davranış problemleri arasındaki ilişkide annenin zihinselleştirme kapasitesinin düzenleyici rolüen_US
dc.title.alternativeThe moderator role of mother’s mentalization capacity on the link between parenting stress and children’s problem behaviorsen_US
dc.typeDoctoral Thesisen_US
dspace.entity.typePublicationen_US

Dosyalar

Orijinal paket
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim
İsim:
Ebeveynlik_stresi_ile_cocuklarin_davranis_problemleri_arasindaki_iliskide_annenin_zihinsellestirme_kapasitesinin_duzenleyici_rolu.pdf
Boyut:
2.79 MB
Biçim:
Adobe Portable Document Format
İndir
Lisans paketi
Listeleniyor 1 - 1 / 1
Küçük Resim Yok
İsim:
license.txt
Boyut:
1.17 KB
Biçim:
Item-specific license agreed upon to submission
Açıklama:
İndir

Koleksiyon

Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Tez Koleksiyonu