Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Tez Koleksiyonu

Bu koleksiyon için kalıcı URI

https://hdl.handle.net/11729/6358

Listeleniyor 1 - 20 / 928

The impact of supply chain integration on performance in humanitarian organizations
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026-01-05) Alaff, Monther; Karayaz, Gamze; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çağdaş İşletme Yönetimi Doktora Programı; Işık Üniversitesi, School of Graduate Studies, Contemporary Business Management
Humanitarian supply chains operate under conditions of extreme uncertainty, compressed timeframes, and complex multi-stakeholder coordination, where failure to deliver rapidly and adaptively can have life-or-death consequences. Despite this, most supply chain integration (SCI) theories remain rooted in commercial, market-driven contexts and offer limited explanatory power for humanitarian operations. This study addresses this gap by developing and empirically validating a humanitarian-specific SCI framework that captures the distinctive structural, ethical, and temporal realities of crisis response. Drawing on stakeholder theory, dynamic capabilities, and contingency theory, the research proposes a novel five-construct integration model encompassing beneficiary, internal, supplier, government, and partner integration. What distinguishes this study is its explicit reconceptualization of affected populations as central supply chain stakeholders rather than passive aid recipients, and its empirical demonstration that beneficiary integration is not merely a normative principle but a primary driver of operational performance. Using a mixed-methods design, the study combines a survey data from United Nations Relief and Works Agency (UNRWA) staff across five crisis-affected contexts (Gaza, West Bank, Lebanon, Syria, and Jordan) with expert interviews to validate and enrich the quantitative findings. The results reveal a differentiated and context-sensitive integration–performance relationship. While all five integration dimensions positively influence lead time, beneficiary integration emerges as the strongest determinant of both lead time reduction and flexibility enhancement. Internal integration exerts a particularly powerful effect on flexibility, underscoring the role of cross-functional coordination and organizational agility in volatile environments. In contrast, supplier integration improves efficiency but contributes minimally to adaptability, exposing a structural paradox in humanitarian procurement systems. Government and partner integration function primarily as enabling conditions, providing legitimacy and access rather than direct performance gains. The study makes four original contributions. First, it extends SCI theory beyond commercial settings into high-uncertainty humanitarian environments. Second, it establishes beneficiary integration as a distinct, validated, and performance-critical construct. Third, it introduces a parsimonious yet powerful lead time–flexibility performance framework tailored to humanitarian operations. Fourth, it advances an Integration Performance Contingency Framework that explains how integration value varies across disaster phases and operational contexts. Together, these contributions offer both a new theoretical lens and actionable guidance from a practical perspective for humanitarian practitioners, policy makers, and donors seeking to enhance speed, adaptability, and effectiveness in increasingly complex crisis response operations.
“Revealing the gender gap: factors contrıbuting to women’s access to and use of external capital in social entrepreneurship”
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026-01-13) Özbay, Eser; Teker, Dilek; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çağdaş İşletme Yönetimi Doktora Programı; Işık Üniversitesi, School of Grauate Studies, Contemporary Business Management
Social entrepreneurship plays a significant role in achieving inclusive and sustainable development by offering innovative solutions to social and environmental challenges. However, despite their strong social impact potential, women social entrepreneurs (WSEs) face substantial and multidimensional barriers in accessing external finance, which is one of the key determinants of business growth and sustainability. Gender-based biases, discriminatory evaluation practices, limited access to social and professional networks, and structural inequalities embedded in the financing ecosystem reduce the visibility and credibility of women-led social enterprises in the eyes of investors, leading them to secure significantly lower levels of external funding compared to similarly sized ventures. Against this background, grounded in the Six-Factor Integrated Theoretical Framework developed for this research, the study aims to examine WSEs’ access to and use of external capital in Türkiye from a gender-based and comparative perspective, and to provide empirical evidence and policy recommendations. An explanatory sequential mixed-methods design was employed, drawing data from both social entrepreneurs and investors. Qualitative data were collected through in-depth interviews with 7 women social entrepreneurs, 6 men social entrepreneurs, and 6 investors, while quantitative data were obtained through two separate surveys administered to 104 social entrepreneurs and 101 investors. A total of thirteen hypotheses were tested to examine how gender-based inequalities are reproduced through cognitive, institutional, and relational mechanisms. Quantitative findings indicate that WSEs perceive stronger gender-based barriers than men, view gender as an important determinant of access to finance, and report lower levels of financial self-efficacy and more limited access to investor networks. Investor-related findings reveal that, although awareness of gender bias is widespread, such awareness does not automatically translate into gender-equal funding decisions. Stereotypical evaluations based on sectoral fit, leadership perceptions, and risk assessments continue to shape investment decision-making processes. In contrast, transparency and standardized evaluation criteria were found to be more effective in reducing perceived gender bias. A holistic interpretation of the findings demonstrates that gender inequality in entrepreneurial finance stems not from individual capacity deficiencies, but from the design of financial decision-making systems and institutional structures. Accordingly, the study emphasizes the need for a multi-layered intervention approach that simultaneously addresses policy, organizational, and individual levels. At the policy level, legal recognition of social enterprises and the development of gender-responsive financial instruments are critical. At the organizational level, the adoption of standardized and gender-neutral evaluation processes is essential, while at the individual level, strengthening women social entrepreneurs’ financial confidence and investors’ reflexive awareness plays a supportive role. Despite its limitations related to self-reported data and context-specific sampling, the study provides a strong empirical foundation by examining WSEs’ access to finance from both entrepreneur and investor perspectives. It highlights the importance of systemic collaboration for the development of an inclusive and gender-responsive financial ecosystem.
Kinetik sanatta hareket, zaman ve mekanın süreçsel etkileşimli inşası
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026-01-13) Çakır, Mehtap; Hatipoğlu Özüm; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Resim Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Painting Master's Program
Sanat, insanoğlunun var oluşundan bu yana dünya üzerinde çeşitli şekillerde evrim geçirmiştir. 19. yüzyılın getirdiği yenilikler ve hızla gelişim gösteren teknolojinin etkisiyle kendisini yeniden güncellemiştir. Bu çerçevede çağımızın getirdiği teknolojik olanaklar göz önünde bulundurulduğunda; sanatın ve sanat eserinin değişen anlamı, sanatın evrimi açısından önemli bir konumdadır. Bu tez çalışmasında, söz konusu değişim; kinetik sanatta hareket, zaman ve mekan algısı ile izleyici etkisi üzerinden bir bağ kurarak gözlemlenmiştir. Sanatta yaşanan bu evrime, çeşitli sanatçıların eserleri incelenerek dönemin önemli felsefecileri ve sanat eleştirmenlerinin düşünceleri rehberliğinde bir anlatı sunulmuştur. Bu çalışmada, kinetik sanat özelinde; geleneksel sanat anlayışının evrimine ve bu evrimin dönüşen etkileşimli sürecine yakından bakarak katkı sunmak hedeflenmiştir. Aynı zamanda sanatta oluşan bu değişime; yerli ve yabancı sanatçıların eserleri üzerinden bir karşılaştırma yapılması sonucunda ulaşılan etki yansıtılmıştır. Kinetik sanat, hareketin sanat eseri üzerinde yarattığı etkiyi, izleyici algısı ile birleştirmiştir. Bu birleşim doğrultusunda çeşitli değişimler gösteren sanatın anlamına dikkat çekmiştir. Böylelikle kinetik sanat, izleyiciyi pasif bir gözlemci olmaktan çıkararak onu sanat nesnesinin ayrılmaz bir parçası haline getirmiştir. Sanatta yaşanan bu yeni biçim anlayışı, hareket ve izleyicinin konumu ile sanatın anlamını yeniden dönüştürmüştür. Böylece sanat nesnesi, sabit olan tek bir anlamdan çıkarak izleyicinin mekansal ve zamansal katılımıyla sürekli değişim gösteren çok katmanlı bir deneyime olanak sağlamıştır. Bu sayede kinetik sanat özelinde bir araya gelen sanat nesnesi ve izleyici arasındaki bağın dönüştüğü ve sanat nesnesinin ortamın kendisiyle bütünleştiği gözlemlenmiştir. Buradan hareketle teknolojinin etkisi altında üretilen sanat eserlerinin, içinde bulunulan dijital çağa büyük bir hızla uyumlanarak dönüşüm göstereceği ve gelecekteki sanatçıların bakış açılarını genişleteceği gibi sanatın bu yöndeki anlamının sınırlarını da bir hayli zorlayacağı öngörülmüştür.
Genç yetişkinlerde somatizasyon düzeyi ve aleksitimi arasındaki ilişkide zihin teorisinin düzenleyici rolü
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026-01-22) Culfa, Sara Sıla; Küçük, Zeynep; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Master’s Program in Clinical Psychology
Bu çalışma, genç yetişkinlerde somatizasyon ile aleksitimi arasındaki ilişkide Zihin Kuramının (Theory of Mind, ZK) düzenleyici rolünü incelemekte ve biliş ile psikosomatik işleyişe ilişkin giderek artan literatüre katkıda bulunmayı amaçlamıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden kesitsel araştırma modeli kullanılarak yürütülen çalışmaya 18-39 yaş aralığında olan 175 yetişkin birey katılım sağlamıştır. Katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, Gözlerden Zihin Okuma Testi, Somatizasyon Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği ve Zihinselleştirme Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma verileri katılımcılarla yapılan yüz yüze görüşmeler yolu ile elde edilmiştir. Veri analizinde Bağımsız Örneklemler t-testi, Tukey testi, Games-Howell testi ve düzenleyici etki analizi için regresyon temelli düzenleyici değişken analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, somatizasyon düzeyi ile aleksitimi arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki; zihinselleştirme düzeyi ile aleksitimi arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğunu göstermiştir. Buna karşılık Gözlerden Zihin Okuma düzeyinin hem somatizasyon düzeyi hem de aleksitimi ile anlamlı ilişkisi olamadığı görülmüştür. Ayrıca Gözlerden Zihin Okuma düzeyi somatizasyon ile aleksitimi arasında düzenleyici değildir. Diğer taraftan zihinselleştirme modele dahil edildiğinde anlamlı bir düzenleyici etki göstermiştir. Sonuç olarak bulgular, somatizasyonun aleksitiminin anlamlı bir yordayıcısı olduğu, zihinselleştirmenin ise aleksitimi üzerinde koruyucu yönde bir etkisi bulunduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, literatürdeki ilgili çalışmalar kapsamında tartışılmış; bulguların gelecek araştırmalara ve klinik uygulamalara yönelik olası katkıları değerlendirilmiştir.
Geç ergenlik dönemindeki üniversite öğrencilerinin obsesif-kompulsif belirtileri ve yeme tutumları arasındaki ilişkide bilişsel ve psikolojik esnekliğin aracı rolü
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026-01-23) Yılmaz, Burçin; Erdoğdu, Emel; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Master’s Program in Clinical Psychology
Bu araştırma, geç ergenlik dönemindeki üniversite öğrencilerinde obsesifkompulsif belirti düzeyleri ile yeme tutumları arasındaki ilişkide bilişsel ve psikolojik esneklik düzeylerinin aracı rolünü değerlendirmeyi amaçlamıştır. Ayrıca bu değişkenlerin sosyodemografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini de incelenmiştir. Örneklem, 18-24 yaş aralığındaki 373 üniversite öğrencisinden oluşmuştur. Veriler, Sosyodemografik Bilgi Formu, Maudsley Obsesif Kompulsif Belirtiler Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Psikolojik Esneklik Ölçeği ve Yeme Tutumu Testi doldurularak çevrimiçi olarak toplanmıştır. Analizler SPSS 26. Versiyonu kullanılarak yapılmış ve Pearson korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar, obsesif-kompulsif semptomlar ile bilişsel esneklik arasında zayıf negatif bir korelasyon ve psikolojik esneklik ile orta düzeyde negatif bir korelasyon olduğunu göstermiştir. Obsesif-kompulsif semptomlar, yeme tutumlarıyla zayıf ve pozitif bir şekilde ilişkilidir. Bilişsel esneklik, yeme tutumlarıyla orta düzeyde negatif bir ilişki gösterirken, psikolojik esneklik zayıf negatif bir ilişki göstermiştir. Sosyodemografik değişkenler incelendiğinde yeme tutumu ve bilişsel esneklik cinsiyete göre, obsesif-kompulsif belirti düzeyi ailede psikiyatrik tanı varlığına göre farklılaşırken psikolojik esneklik hiçbir değişken için farklılaşmamıştır. Ayrıca, regresyon analizleri obsesif-kompulsif semptomların, bilişsel esnekliğin ve psikolojik esnekliğin yeme tutumlarını önemli ölçüde yordadığını göstermiştir. PROCESS aracı analizinin dördüncü modelinde, obsesif-kompulsif semptomların yeme tutumlarını her iki esneklik değişkeni aracılığıyla etkilediği ortaya çıkmıştır. Bilişsel esneklik bu ilişkiyi kısmen aracılık ederken, psikolojik esneklik tam bir aracı görevi görmüştür; her iki değişken de modele aynı anda dahil edildiğinde, birlikte tam bir aracı etki göstermiştir. Bu bulgular, üniversite öğrencilerinin yeme davranışlarında esneklikle ilgili süreçlerin önemini vurgulamakta ve hem akademik araştırmalara hem de pratik uygulamalara katkıda bulunması beklenmektedir.
From commitment to success: organizational factors enabling digital transformation in organizations
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026-01-23) Güllüoğlu, Mehmet Cemal; Yılmaz, Kemal Özkan; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yöneticiler İçin MBA Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Master’s Program in Executive MBA
Digital transformation represents a fundamental change in how organizations create business value. While many organizations struggle with this change, limited research examines the direct relationships between organizational factors, resistance to change, and transformation success. This study examines the impact of organizational commitment, leadership style, organizational culture, and work stress on the outcomes of digital transformation, and whether resistance to change affects the relationship between these organizational factors and the success of digital transformation. Data were collected via a questionnaire from a convenience sample of 71 whitecollar professionals in Türkiye. Multiple regression analysis assessed direct effects, while Hayes' PROCESS macro with bootstrap confidence intervals tested mediation pathways. The results showed that organizational factors collectively explained a significant amount of variance in digital transformation success. Organizational commitment particularly showed strong statistical significance. Work stress was also found to have a significant negative effect on DT outcomes. However, leadership style and organizational culture showed no significant direct effects, likely due to measurement limitations and shared variance with organizational commitment. Contrary to expectations, resistance to change did not mediate the relationships between organizational factors and DT success. Neither organizational factors influenced resistance, nor did resistance influence outcomes. The findings suggest that organizations should prioritize building organizational commitment, managing work stress, and assessing organizational readiness thresholds rather than focusing primarily on resistance management when planning digital transformation initiatives. The results validate Social Exchange Theory while challenging resistance-centered theoretical models.
Electrical circuit design based on neural networks
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026-01-23) Abou Allil, Feras; Köprü, Ramazan; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Elektrik-Elektronik Mühendisliği Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Electric-Electronics Engineering M.S. Program
Artificial Neural Networks (ANNs) have gained significant attention due to their fast and accurate performance estimation capabilities, particularly in applications requiring strong learning and generalization. In this thesis, a comprehensive study is presented on the use of neural networks for the design and analysis of analog electronic circuits, focusing on both passive and active filter topologies. A feedforward neural network architecture is employed to reduce unwanted noise in measurement signals and to accurately infer component values from frequency response characteristics. For each circuit type, a dedicated neural network is trained to learn the relationship between circuit parameters and their corresponding magnitude responses. The study includes a variety of analog filters—such as low-pass and band-pass filters—implemented using passive elements as well as active devices including operational amplifiers and operational transconductance amplifiers (OTAs). Two training methodologies are introduced and evaluated: Element Spreading Training (EST) and Element Randomization Training (ERT). These approaches enhance dataset diversity and improve the neural network’s ability to generalize across a wider range of circuit behaviors, resulting in more reliable and robust predictions. The overall framework demonstrates the potential of integrating neural networks into classical analog circuit design, offering insights into performance, advantages, and limitations. All analyses and simulations are conducted and validated using MATLAB. The proposed methods have been tested under different frequency ranges and component tolerances.
Ebeveynlikte bilinçli farkındalığın 12-16 yaş aralığındaki ergenlerin yaşadığı duygu ve davranış zorluklarına ve öz düzenleme becerilerine olan etkisinde ebeveynlik tutumlarının aracı etkisi
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025-12-19) Pozüt, Elif; Aktan, Zekeriya Deniz; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Master’s Program in Clinical Psychology
Bu araştırmanın amacı, ebeveynlikte bilinçli farkındalığın 12–16 yaş arasındaki ergenlerin deneyimlediği duygusal ve davranışsal zorluklar ile öz düzenleme becerileri üzerindeki etkisinde ebeveynlik tutumlarının aracı rolünü incelemektir. Araştırma, 12–16 yaş arasındaki 196 çocuk ve bu çocukların ebeveynleri (196 anne ve 196 baba) ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan anne ve babalar sosyodemografik bilgi formunu, Ebeveynlikte Bilinçli Farkındalık Ölçeği’ni (EBFÖ) ve Çok Boyutlu Ebeveynlik Stillerini Değerlendirme Ölçeği’ni (ÇESDÖ) doldurmuş; çocuklar ise Güçler ve Güçlükler Anketi Ergen Formu (GGA-E) ile Ergenler için Öz-Denetim Becerileri Ölçeği Ergen Formu’nu (EÖDÖ-E) tamamlamışlardır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, annelerin ebeveynlikte bilinçli farkındalık düzeyi ile çocuklarının duygusal ve davranışsal güçlükleri ile öz düzenleme becerileri arasındaki ilişkide ebeveynlik tutumlarının etkisi anlamlı bulunmamıştır. Buna karşın, babaların ebeveynlikte bilinçli farkındalık düzeyi ile çocukların öz düzenleme becerileri arasındaki ilişkide, babaların benimsediği ebeveynlik tutumlarının aracı etkisi anlamlı bulunmuştur. Bu aracı etki, babaların benimsediği kapsamlı olumlu ebeveynlik tutumları üzerinden gerçekleşmektedir. Babaların ebeveynlikte bilinçli farkındalık düzeyleri, benimsedikleri kapsamlı olumlu ebeveynlik tutumlarını güçlendirmekte; kapsamlı olumlu ebeveynlik tutumları ise bu yaş grubundaki ergenlerin öz düzenleme becerilerini anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Sonuç olarak, bu araştırmadan elde edilen bulguların hem ulusal hem de uluslararası literatürde ebeveyn-çocuk ilişkisine odaklanan çalışmalara ışık tutarak önemli katkılar sunabileceği düşünülmektedir.
Ebeveynlik stresi ile çocukların davranış problemleri arasındaki ilişkide annenin zihinselleştirme kapasitesinin düzenleyici rolü
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025-12-15) Şen Kabakçı, Ezgi; Küçük, Zeynep; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Klinik Psikoloji Doktora Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Ph.D. in Clinical Psychology
Tüm ebeveynlerde farklı düzeylerde var olan ebeveynlik stresinin çeşitli alanlarda olumsuz etkileri bulunmakla birlikte, çocuk üzerindeki en yaygın sonucu davranış problemleridir. Ebeveyne ait bazı özelliklerin ebeveyn-çocuk ilişkisi üzerinde düzenleyici bir rol oynadığı düşünülmektedir. Son dönemde bu özelliklerden biri olan zihinselleştirme kapasitesi, araştırmalarda artan bir ilgi odağı haline gelmiş ve özellikle ebeveyn-çocuk ilişkisindeki işlevi üzerine odaklanılmaya başlanmıştır. Önceki çalışmalar ışığında bu çalışmanın temel amacı, ebeveynlik stresi ve çocuk davranış problemleri arasındaki ilişkide annenin zihinselleştirme kapasitesinin düzenleyici rolünü belirlemektir. Buna ek olarak araştırma kapsamında, anne zihinselleştirme kapasitesinin değerlendirilmesinde kullanılan öz-bildirime ve performansa dayalı ölçüm araçları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın örneklemini 26–46 yaş arası (Ort. = 36.32, SS = 4.39), 1.5–6 yaş aralığında çocuğu bulunan 110 kadın katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılardan ebeveynlik stresi düzeylerini belirlemek için Ebeveyn Stres Ölçeği (ESÖ), çocuklardaki davranış problemlerini değerlendirmek için Çocuk Davranış Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ) ve annenin zihinselleştirme kapasitesini belirlemek amacıyla Sosyal Biliş Film Testi (SBFT), Ebeveyn İçsel Düşünme İşlevselliği Ölçeği (EİDİÖ) ve Yansıtıcı İşleyiş Ölçeği Kısa Formu (YİÖ) uygulanmıştır. İstatistiksel analiz sonuçları, ebeveynlik stresinin davranış problemleri üzerinde anlamlı ve pozitif yönde yordayıcı bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Düzenleyici analizler sonucunda, anne zihinselleştirme kapasitesinin ve azalmış zihinselleştirmenin ebeveynlik stresi ile çocuk davranış problemleri arasındaki ilişkide düzenleyici bir rol oynamadığı belirlenmiştir. Buna karşın, farklı ölçüm yöntemleriyle değerlendirilen anne aşırı zihinselleştirme düzeyinin söz konusu ilişkide düzenleyici bir rol üstlendiğine ilişkin bulgular elde edilmiştir. Bu sonuçlar, anne aşırı zihinselleştirme düzeyinin düzenleyici etkisinin ölçüm aracına ve çocuklardaki davranış probleminin türüne göre farklılaştığını göstermektedir. Anne zihinselleştirme kapasitesinin değerlendirildiği performansa dayalı ölçüm aracı olan SBFT ile öz-bildirim temelli değerlendirme yöntemleri (EİDİÖ ve YİÖ) arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Çalışmanın bulguları, anne zihinselleştirme kapasitesinin geliştirilmesine yönelik müdahale programlarının ve önleyici çalışmaların çocuk ruh sağlığı üzerinde koruyucu bir etkisinin olabileceğini göstermektedir.
Ebeveynler ile çocuksuz bireylerin yaşam doyumları açısından karşılaştırılması: yaşamda anlamın etkisi ve özgeciliğin düzenleyici rolü
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026-01-23) Erkaya, Yağmur Melisa; Erdoğdu, Emel; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Master’s Program in Clinical Psychology
Literatüre bakıldığında ebeveynlik statüsü ve yaşam doyumu üzerine olan çalışmalar bulunmakla birlikte, yaşam doyumu üzerinde önemli bir etkisi bulunduğu bilinen yaşamın anlamının aracılık etkisinin çalışıldığı literatür kısıtlıdır. Bununla birlikte bu çalışmada özgeciliğin yaşamda anlam algısını artırabilecek bir olgu olması sebebiyle düzenleyici etkisine yer verilmiş ve bütüncül bir model sunabilmek hedeflenmiştir. Bu çalışma kapsamında katılımcıların çocuk sahibi olma durumlarının yaşam doyumları bağlamında karşılaştırılırken bu ilişkide yaşamın anlamı ve özgeciliğin aracılık ve düzenleyicilik rollerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yaşamın anlamı, mevcut ve aranan anlam olmak üzere iki alt boyutta değerlendirilmektedir. Bununla birlikte katılımcıların yaşam doyumlarının sosyodemografik faktörlere ile olan ilişkileri de incelenmiştir. Araştırma örneklemi 18-73 yaş aralığında kadın ve erkeklerden oluşmaktadır. Araştırma örneklemine çevrimiçi yollardan kartopu örnekleme ile ulaşılmıştır. Araştırma verileri Sosyodemografik Bilgi Formu, Yaşam Doyumu Ölçeği, Yaşamda Anlam Ölçeği ve Özgecilik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırma kapsamında toplanan verilerin analiz edilebilmesi adına SPSS v31 ve Hayes PROCESS eklentisi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre çocuk sahibi olan bireylerin yaşam doyumları çocuksuz bireylere kıyasla daha yüksektir. Fakat bu ilişki arasında yaşamın aranan anlamının kısmi, yaşamın mevcut anlamının ise tam aracılık etkisi olduğu görülmektedir. Bununla birlikte bu model ve örneklem kapsamında özgeciliğin düzenleyici bir etkisi bulunmamaktadır. Sonuç olarak bu çalışma ebeveynliğin yaşamda anlam algısını destekleyen kayda değer bir kaynak olduğunu göstermekle beraber, yaşamda anlamın kaynağını farklı şekillerde bulabilen bireylerin de yaşam doyumlarının yüksek olacağına dair önemli bir bulgu sunmaktadır.
Deep learning-based analysis of retinal OCT scans for detection of Alzheimer’s disease
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026-01-23) Turkan, Yasemin; Tek, Faik Boray; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bilgisayar Mühendisliği Doktora Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Ph.D. in Computer Engineering
Alterations in retinal layer thickness have been associated with neurodegenerative diseases such as Alzheimer’s disease (AD). These structural changes can be measured using a noninvasive imaging technology called Optical Coherence Tomography (OCT). Previous research has mostly focused on the statistical associations between segmented retinal layer thickness and AD derived from OCT or OCTA devices. Unlike conventional medical image classification tasks, early detection is more challenging than diagnosis because imaging precedes clinical diagnosis by several years. Deep learning (DL), particularly through convolutional neural networks (CNNs) and transfer learning, has demonstrated strong performance in image-based disease detection tasks. However, the application of DL directly on unsegmented raw OCT B-scan images for early AD detection remains underexplored. Therefore, in this thesis, we address this research gap by proposing a deep learning-based approach that uses raw OCT images for early Alzheimer’s disease detection. All related studies in the literature have heavily relied on private and in-situ cohorts that lack interoperability. In contrast, the UK Biobank (2022) offers a unique resource for investigating the associations between retinal structure and systemic health, comprising over 85,000 OCT scans linked to cognitive and health-related data. Between the initial scan period (2010–2015) and July 2023, 539 participants in the dataset were diagnosed with AD. Although the UK Biobank is somewhat limited by the absence of OCTA scans, we utilized this dataset to detect early AD using OCT scans. After a rigorous data-exclusion process, this study used a targeted 4-year window, selecting participants diagnosed with AD within 4 years of their baseline assessments. The AD group was matched by age, sex, eye, and instance with a randomly selected balanced Healthy Control group (N = 30). We first evaluated the predictive value of isolated 2D B-scans using pretrained deep learning architectures. In these tests, the ResNet-34 model achieved a mean AUC of 0.624 ± 0.060. Saliency map analysis of these B-scans highlighted the critical importance of the central macular region, whereas peripheral areas showed negligible contribution to the model’s decision. To overcome the limitations of isolated B-scans and leverage 3D information, we generated a 3D-informed en-face thickness projection map from the OCT B-scans. This pipeline was optimized to focus on the diagnostically relevant 3 mm inner macular region, effectively filtering out peripheral noise. Our study of thickness maps identified the Ganglion Cell Layer (GCL) as the most significant indicator of preclinical AD. The VGG-19 model, trained on GCL thickness maps with a year-weighted loss function, achieved a peak mean AUC of 0.750 ± 0.037. Notably, the traditional clinical benchmark, the Retinal Nerve Fiber Layer (RNFL), exhibited negligible predictive value in this pre-symptomatic cohort. We also developed a Multi-Modal Soft-Voting Ensemble model to further increase predictive accuracy and emulate clinical decision-making. This model integrates structural insights from B-scans and GCIPL thickness maps with clinical and demographic data. The ensemble approach achieved the highest mean AUC of 0.85 and significantly outperformed individual modalities. Furthermore, an ablation study using only image modalities (B-scans and thickness maps) yielded an AUC of 0.84. This result highlights the strong complementary value of combined structural data. Longitudinal sensitivity analysis also established a “diagnostic horizon” for retinal biomarkers. We observed that predictive accuracy is highest between 4 and 8 years prior to clinical diagnosis. However, these signals progressively converge toward baseline by the 12-year mark. When benchmarked against the current literature, our framework outperformed existing baselines for the diagnosis of symptomatic Mild Cognitive Impairment (MCI). This demonstrates its robustness in the more challenging task of preclinical prediction. Consequently, it establishes a viable pathway for integrating retinal imaging into the early diagnostic pipeline for Alzheimer’s disease.
Çocukluk çağı travmaları ve obsesif kompulsif bozukluk ilişkisinde mentalizasyon ve interosepsiyonun aracılık etkisi
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025-12-15) Candaş Demir, Merve Umay; Ünver, Buket; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Klinik Psikoloji Doktora Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Ph.D. in Clinical Psychology
Obsesif Kompulsif Bozukluk, dünya genelinde nüfusun %1 ila %3'ünü etkileyen ve kadınlarda erkeklerden daha sık görülen psikiyatrik bir bozukluktur (Brock vd. 2024; Fawcett vd., 2020; Ruscio vd., 2010). Obsesif Kompulsif Bozukluk tanılı bireylerde çocukluk çağı travmalarının olması hastalığın daha kötü seyri ile ilişkilendirilmiş, psikoterapide travmaları ele almanın önemli olabileceği vurgulanmıştır (Kessler vd., 2010; Kyrios vd. 2018). Literatür, bedenin psikolojik iyi oluş için önemini, travma alanındaki rolünü ve psikoterapilerde bir güvenlik üssü olarak kullanımına yönelik müdahalelerde kaynak olarak kullanılmasını vurgulamaktadır (Ogden vd., 2006; van der Kolk, 1994). Mentalizasyon ve interosepsiyon ilişkisinde ise literatür kısıtlı olmakla beraber kişinin kendi içsel durumlarına ilişkin anlayışının başkalarının içsel durumlarını anlamaya yardımcı olabileceği belirtilmektedir. Bu çerçevede interosepsiyon ile mentalizasyon arasındaki mekanizmaların aydınlatılmasının, interosepsiyonu destekleyerek mentalizasyonu geliştirmek amaçlı uygulamalara katkı sağlayabileceği vurgulanmıştır (Ondobaka vd., 2017). Bu çalışmada klinik örneklem ve kontrol grubunda çocukluk çağı travmalarının obsesif kompulsif bozukluk semptomları ile olan ilişkisinde mentalizasyonun ve interosepsiyonun seri çoklu aracı değişken rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Mayıs 2024-Mayıs 2025 tarihleri arasında NP Feneryolu Tıp Merkezi Psikiyatri Polikliniğine ayaktan tedavi görmekte olan OKB tanısı alan 66 yetişkin hasta ve aynı tarihler içerisinde herhangi bir psikiyatrik tanısı olmayan 62 birey araştırmaya dahil edilmiştir. Demografik Bilgi Formu, İçsel Algılayıcı Farkındalığın Çok Boyutlu Değerlendirmesi Ölçeği II, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Zihinselleştirme Ölçeği, Boyutsal Obsesif Kompülsif Bozukluk Ölçeği, Akut Stres Belirti ÖlçeğiYetişkin veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS v.21 istatistik analiz programı ile istatistiksel analize tabi tutulmuştur. Yapılan analizler sonucunda hem obsesif kompulsif bozukluk grubunda hem de kontrol grubunda çocukluk çağı travmaları ile obsesif kompulsif bozukluk arasındaki ilişkide interosepsiyonun ve mentalizasyonun seri çoklu aracılık rolü anlamlı bulunmamıştır. Buna karşın, modele kontrol değişkeni olarak eklenen akut stres belirtileri, OKB grubunda OKB semptomlarının güçlü bir yordayıcısı olarak ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda akut stresin kontrol grubunda hem mentalizasyon kapasitesini azalttığı hem de OKB belirtilerini anlamlı biçimde artırdığı saptanmıştır. İleride yürütülecek araştırmalar için daha geniş örneklemlerle çalışılması, interosepsiyon ve mentalizasyonun etkisinin daha net görülebileceği boylamsal çalışmaların gerçekleştirilmesi, interosepsiyonun farklı boyutlarının da ölçülmesi önerilmektedir.
Agritourism for the development of impoverished rural regions: generating value-added for the region
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025-12-26) Ak, Anda Elvan; Teker, Dilek; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çağdaş İşletme Yönetimi Doktora Programı; Işık Üniversitesi, School of Graduate Studies, Contemporary Business Management
Rural poverty remains one of the most pressing global challenges, often driving migration from agricultural villages to urban centers. This trend reduces the agricultural workforce, leaves arable lands uncultivated, accelerates erosion, and heightens risks of future food insecurity. Addressing rural poverty, therefore, requires solutions rooted in rural areas. Agriculture is a very important element to overcoming this challenge, and when combined with tourism, it creates new opportunities for rural revitalization. Agritourism—an emerging form of tourism that integrates agricultural practices with the experiences of consumers—has demonstrated significant potential over the past decades to increase the incomes of small and medium-sized farmers while generating value-added for rural economies. This thesis explores agritourism’s role in rural development through two separate surveys conducted with potential agritourism consumers and farmers in Türkiye. Findings indicate that consumers while preferring authentic farm-based experiences, express their willingness to purchase local products, and associate agritourism with health, leisure, and environmental benefits. Farmers, on the other hand, while open to agritourism practices, require encouragement, training, and digital marketing support, and they generally prefer short-term, day-visit models. Obtained results suggest that fostering a supportive agritourism ecosystem requires targeted training, regional platforms for product promotion, and collaboration between farmers and academic researchers. This thesis highlights agritourism’s potential as a regenerative pathway for Türkiye’s rural regions, contributing simultaneously to poverty alleviation, cultural preservation, and sustainable tourism.
Tuş vuruşlarına dayalı kimlik doğrulama yöntemleri: evrimi, zorlukları ve gelecek yönelimlerinin kapsamlı bir incelemesi
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025-09-23) Gündoğan, Nebil Vural; Çeliktaş, Barış; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Siber Güvenlik Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Master’s Program in Cybersecurity
Tuş vuruşu (keystroke) ile kimlik doğrulama, bireylerin klavye kullanımındaki yazım ritimlerini ve zamanlama desenlerini analiz ederek kimlik doğruluğunu sağlayan sofistike bir davranışsal biyometrik yöntemdir. Bu yöntemin dikkat çekici avantajları arasında, kullanıcıdan ek bir işlem gerektirmemesi, herhangi bir ek donanım ihtiyacı doğurmaması ve maliyet etkinliği bulunmaktadır. Gelişmiş bilişim altyapılarında ve güvenlik hassasiyeti yüksek uygulamalarda, kullanıcıyı tanımak için sürekli izleme ve ikinci faktör doğrulama gerekliliği artarken, tuş vuruşu temelli yöntemler bu gereksinimlere düşük maliyetli ve sezgisel bir çözüm sunmaktadır. Bu çalışma, tuş vuruşu dinamik kimlik doğrulama yöntemleri ile ilgili literatürü sistematik olarak incelemektedir. İlk olarak, farklı setler ve özellikleri gözden geçirilmekte, ardından makine öğrenimi (ML), derin öğrenme (DL) ve hibrit modeller performans, güvenlik ve kullanılabilirlik açısından karşılaştırılmaktadır. Ayrıca, mevcut metodolojiler OWASP Kimlik Doğrulama Hile Sayfası aracılığıyla sunulan kılavuz bağlamında ele alınarak, güvenlik açıkları ve olası saldırılar analiz edilmektedir. Hibrit modellerin, daha yüksek doğruluk ve üstün dayanıklılık açısından otonom ML veya DL yöntemlerinden daha iyi performans gösterdiği ortaya çıkmaktadır. Gelecekteki yönelimler açısından, federatif öğrenme (FL), açıklanabilir yapay zekâ (XAI) ve multimodal biyometrik füzyon, gizlilik, açıklana bilirlik ve platformlar arasında genelleştirile bilirlik açısından daha sağlam çözümler üretme konusunda umut vaat etmektedir. Değerlendirme kapsamında, söz konusu modellerin masaüstü sistemlerde, web tabanlı platformlarda ve mobil cihazlarda sergilediği performanslar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Elde edilen veriler, bazı modellerin yüksek doğruluk oranlarına ulaştığını ancak kullanıcı deneyiminde sürtünme (friction) oluşturduğunu; diğer modellerin ise kullanıcı dostu yapısına karşın daha düşük güvenlik sunduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, sistem seçiminde güvenlik, doğruluk ve kullanıcı konforu arasında bir denge kurulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda önerdiğimiz hibrit doğrulama çerçevesi, derin sinir ağlarının sınıflandırma yeteneklerini anomali tespit teknikleriyle birleştirmekte ve bağlamsal farkındalığa sahip özellik çıkarımı ile uyarlanabilir eşikleme mekanizmaları kullanmaktadır. Böylelikle, modelimiz hem yeni kullanıcı davranışlarına uyum sağlayabilmekte hem de sahtecilik girişimlerine karşı yüksek hassasiyetle yanıt verebilmektedir. Ayrıca, önerilen çerçevenin farklı kullanım bağlamlarında—örneğin sürekli oturum denetimi veya ikinci faktör doğrulama senaryolarında—uygulanabilirliği değerlendirildiğinde, sistemin ölçeklenebilirliği ve uygulama kolaylığı da ön plana çıkmaktadır. Sonuç olarak, elde edilen bulgular, tuş vuruşu doğrulama sistemlerinin, özellikle diğer biyometrik yöntemlerle bütünleştiğinde veya bağlamsal verilerle desteklendiğinde, yüksek güvenlik gerektiren uygulamalarda etkin, uyarlanabilir ve kullanıcı dostu bir çözüm sunduğunu göstermektedir. Çalışma sadece literatürde bulunan yöntemlerin kapsamlı bir karşılaştırmasını yapmakla kalmayıp, aynı zamanda gelecekteki çalışmalarda metodolojik seçimler için bir kılavuz da çizmektedir.
Performance analysis of one-layer RSMA in indoor multi-user VLC
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025-09-30) Arlı, Zeynep; Kaya, Onur; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Elektronik Mühendisliği Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Electronics Engineering M.S. Program
Görünür Işık Haberleşmesi (VLC), özellikle yüksek kapasiteli iç mekân ağları için geleneksel radyo-frekansı (RF) teknolojilerine güçlü bir tamamlayıcı olarak öne çıkmaktadır. Ancak, iç mekânlarda kullanıcı ve aydınlatıcı yoğunluğunun artması, önemli seviyede girişim ve kaynak yönetimi sorunları ortaya çıkarmaktadır. Oran-Bölmeli Çoklu Erişim (RSMA), girişimi etkin bir şekilde yönetme ve spektral verimliliği artırma potansiyeline sahip, yeni nesil bir çoklu erişim yöntemi olarak öne çıkmasına rağmen, gerçekçi VLC senaryolarındaki performansı büyük ölçüde araştırılmamıştır. Bu tezde, gerçek donanım kısıtları altında, bir katmanlı RSMA’nın aşağı yönlü çok kullanıcılı MISO-VLC sistemlerindeki uygulanabilirliği ve performansı incelenmiştir. Fiziksel olarak doğru bir Lambertian doğrusal görüş (LOS) kanal modeli kullanılmış; LED akımı doğrusalığı ve aydınlatma gereksinimleri açıkça gözetilmiştir. Ortak önişlemci ve güç tahsisi problemi sayısal olarak optimize edilerek çözülmüş ve iki temel simülasyon çerçevesi oluşturulmuştur: (i) Farklı iletim güçleri ve kullanıcı yükleri altında RSMA ve güç-bölmeli NOMA (PD-NOMA) yöntemlerinin karşılaştırıldığı rastgele kullanıcı yerleşimi senaryosu; (ii) Kullanıcı konumlarının spektral verimlilik üzerindeki etkisinin haritalandığı mekânsal duyarlılık analizi. Kapsamlı simülasyon sonuçları, RSMA’nın tüm test edilen kullanıcı yoğunlukları ve güç seviyelerinde PD-NOMA’ya kıyasla tutarlı şekilde üstün performans gösterdiğini ortaya koymaktadır. Düşük optik güç seviyelerinde RSMA, iki kullanıcı için %50’ye, yedi kullanıcı için ise \%300’ün üzerine çıkan göreli spektral verimlilik artışları sağlamaktadır; yüksek güçte ise özellikle yoğun kullanıcı senaryolarında bu iyileşmeler devam etmektedir. Ayrıntılı analizler, optik iletim gücü, kullanıcı yoğunluğu, mekânsal dağılım ve optik donanım parametrelerinin sistem performansı üzerindeki etkilerini ortaya koymuştur. Mekânsal ısı haritası analizleri ise, gerçekçi VLC kurulumlarında kullanıcı yerleşimi ve aydınlatıcı geometrisinin önemini vurgulamaktadır. Bu bulgular, RSMA’nın gelecek nesil iç mekân VLC sistemleri için esnek ve etkin bir çoklu erişim stratejisi olduğunu ve gerçekçi kısıtlar altında önemli kazançlar sağladığını doğrulamaktadır. Gelecek çalışmalar, kanal belirsizliği, görüş dışı (NLOS) koşullar, deneysel doğrulama ve uyarlanabilir kaynak yönetimi için makine öğrenmesi entegrasyonu gibi başlıkları ele almalıdır.
Okul öncesi dönemde çocuğu olan ebeveynlerin şefkat korkusu düzeyleri ve çocuklarının psikolojik iyi oluşu arasındaki ilişkide ebeveynlik stresinin aracılık rolü
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025-08-22) Kamhi, Eda; Akçınar Yayla, Berna; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Klinik Psikoloji Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Master’s Program in Clinical Psychology
Bu araştırma 60-72 ay aralığında çocuğu olan ebeveynlerin şefkate ilişkin korku düzeyleri ve çocuklarının psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişkide ebeveynlikle ilişkili stres düzeylerinin aracı rolünü değerlendirmeyi amaçlamıştır. Buna ek olarak, ebeveynlerin şefkat korkusu ve stres düzeylerinin, çocuklarınınsa psikolojik iyi oluşlarının sosyodemografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemeyi hedeflemiştir. Araştırmanın örneklemi, 60-72 ay aralığında en az bir çocuğu olan 332 anneden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında veriler çevrimiçi ve yüz yüze olarak Şefkat Korkusu Ölçeği (ŞKÖ), Ebeveynlik Stresi Ölçeği (ESÖ), 5-6 Yaş Çocukları için Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (5-6 Yaş ÇOPİOÖ) ve Demografik Bilgi Formu’nu ebeveynlerin doldurması aracılığıyla toplanmıştır. SPSS v26 kullanılarak gerçekleştirilen araştırma değişkenleri arasındaki regresyon analizi bulguları başkalarına şefkat gösterme, kendine şefkat gösterme ve başkalarından gelen şefkati kabul etmeye yönelik korkular olmak üzere şefkat korkusunun alt boyutlarının ebeveynlik stresini pozitif yönde ve çocukların psikolojik iyi oluşunu negatif yönde; ebeveynlik stresinin ise çocukların psikolojik iyi oluşunu negatif yönde anlamlı düzeyde yordadığını göstermiştir. PROCESS 4. modeli ile gerçekleştirilen aracı etki analizi ise ebeveynlerin şefkat korkularının (tüm alt boyutları için) çocuklarının psikolojik iyi oluşunu ebeveynlik stresi aracılığıyla etkilediğini göstermiştir. Ebeveynlerin aylık toplam gelirlerinin şefkat korkusu düzeyleri ile negatif yönde ilişkili olduğu; ebeveynlerin (babaların) eğitim düzeylerinin katılımcı annelerin şefkat korkusu ve stres düzeyleri ve çocuklarının psikolojik iyi oluşu üzerinde anlamlı farklılaştırıcı etkileri olduğu; çocukların cinsiyetlerinin ise ebeveynlerin stres düzeyleri üzerinde anlamlı farklılaştırıcı etkileri olduğu bulunmuştur. Ebeveynlerin stres düzeylerinin kapsamlı bir şekilde şefkatle ilgili korkuları ve çocuklarının bütüncül bir açıdan sağlıklı psikolojik gelişimleri arasındaki ilişkide tam aracı rolünü gösteren bu çalışmanın araştırma ve uygulama alanında önemli bir katkı sunabileceği düşünülmüştür.
Intelligent health monitoring in 6G networks: machine learning-enhanced VLC-based medical body sensor networks
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025-09-01) Antaki, Bilal; Miramirkhani, Farshad; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Elektrik Mühendisliği Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Electrical Engineering M.S. Program
Yapay Zeka (YZ) destekli kablosuz haberleşmedeki son gelişmeler, elektromanyetik girişim kaygıları nedeniyle geleneksel Radyo Frekansı (RF) sistemlerinin kısıtlamalarla karşılaştığı hastaneler gibi kritik ortamlarda Altıncı Nesil (6G) teknolojilerinin benimsenmesini hızlandırmaktadır. Mevcut LED tabanlı aydınlatma altyapısını kullanan Görünür Işık Haberleşmesi (VLC), yüksek hızlı veri iletimi ve azaltılmış elektromanyetik girişim (EMI) gibi ikili avantaj sunmaktadır. Ancak, klinik ortamlardaki hasta hareketleri sinyal alımında önemli değişkenliğe neden olmakta ve kanal özelliklerini dinamik olarak değiştirmektedir. Bu araştırma, farklı hastane senaryolarında VLC tabanlı Medikal Vücut Sensör Ağları (MBSN) kanallarını modellemek için ortama özgü ışın izleme ile Makine Öğrenmesi (ML) tekniklerini birleştiren yenilikçi bir metodoloji sunmaktadır. İlk katkı, önceden çevresel veriye ihtiyaç duymadan gerçek zamanlı olarak hedef sembol hata oranlarını (SER) koruyabilen Q-öğrenme güdümlü uyarlanabilir modülasyon algoritmasının uygulanmasını içermektedir. İkinci bileşen, değişken hastane koşullarında yol kaybı ve Kök Ortalama Kare (RMS) gecikme yayılımını tahmin etmek için bir Uzun Kısa Süreli Bellek (LSTM) modeli tasarlamayı kapsamaktadır. Üçüncü katkı, doğru hasta konumlandırması için altı farklı algoritmayı—Doğrusal Regresyon, Destek Vektör Regresyonu, K-En Yakın Komşu, Çok Katmanlı Algılayıcı (MLP), LSTM ve Geçitli Tekrarlayan Birimler—değerlendiren kapsamlı bir ML tabanlı konum tahmin çerçevesi sunmaktadır. Bugüne kadar, bu çalışma tıbbi ortamlarda ışın izlemeli Kanal Darbe Yanıtı (CIR) modellemesini ML güdümlü analizle birleştiren ilk çalışma olarak görünmektedir. Simülasyon bulguları, Q-öğrenme modelinin güvenilir bir şekilde SER hedeflerini karşıladığını ve spektral verimliliğin (SE) eşik seviyesine yakın koşullarda optimale yakın performans gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, LSTM tabanlı tahminler, Yoğun Bakım Ünitesi (YBÜ) senaryosunda D1 konumundaki sensörün hem yol kaybı (1.6797 dB) hem de RMS gecikme yayılımı (1.0567 ns) için en büyük Kök Ortalama Kare Hatasını (RMSE) ürettiğini göstermektedir. Buna karşılık, Aile Tipi Hasta Odasında (ATHO) D3 sensörü, yol kaybında (1.0652 dB) ve gecikme yayılımında (0.7657 ns) en yüksek RMSE değerlerini vermekte ve gerçekçi çalışma koşullarında güçlü tahmin performansını doğrulamaktadır. Konum tahmini için MLP, optimal mimari olarak öne çıkmakta, ATHO'da birleşik D1D2-D3 sensör konfigürasyonları için 58.6 cm'lik metre altı doğruluk elde etmekte, bireysel sensörler 63.5 cm (D1), 75.0 cm (D2) ve 73.1 cm (D3) değerleri vermekte, daha karmaşık YBÜ ortamında ise MLP, D1-D2-D3 için 217.1 cm'lik klinik olarak kabul edilebilir hassasiyeti korumakta, eşleştirilmiş konfigürasyonlar 202.1 cm (D1-D2) ve 216.3 cm (D1-D3) elde etmekte, tüm bunları sıralı modellere kıyasla %35-48 hesaplama gereksinimi azaltması ve %37-89 daha hızlı hiperparametre optimizasyonu ile sunarak sağlık tesislerinde gerçek zamanlı hasta takibi için en pratik çözüm olmaktadır.
Design of quadruped robot for autonomous exploration and earthquake rescue
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025-09-17) Baqutyan, Faisal Ali Hasan; Köprü, Ramazan; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Elektronik Mühendisliği Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Electronics Engineering M.S. Program
Son yıllarda, tekerlekli robotlar için sorun olabilecek zorlu arazilerde yürüme kabiliyetlerine sahip oldukları için dört ayaklı robotlar büyük ilgi görmüştür. Bu da onları afet ortamlarında keşif ve Arama-Kurtarma (SAR) operasyonları için oldukça uygun hale getirmektedir. Bu tez, algılama görevlerini yerine getirirken yürüyebilen, uygun maliyetli, otonom bir dört ayaklı robotun tasarımını sunmaktadır. Araştırmanın iki ana odağı mekanik tasarım ve elektronik tasarımdır. Mekanik yön, yapısal çerçeveyi, çalışma mekanizmasını, ters kinematiği ve özel bir yürüyüş modelini içerir. Diğer yandan, elektronik sistem tasarımı, otonom navigasyon, algılama ve kontrolü sağlamak için bir ESP32 mikrodenetleyici ve ESP32-CAM'i çeşitli sensörler ve aktüatörlerle entegre etmektedir. Yazılım sistemi, ultrasonik sensörler kullanarak gerçek zamanlı engel tespiti, acil durum sesli uyarısı olan bir MQ sensörü kullanarak gaz izleme ve video akışı sunmaktadır. Ayrıca, haritalama, yerelleştirme ve yol planlama dahil olmak üzere gelişmiş otonom keşif için bir 2D RPLIDAR A1 sensörü entegre edilmiştir. Bu yetenekler, görselleştirme için RViz ve gerçekçi simülasyon için Gazebo dahil olmak üzere Robot İşletim Sistemi (ROS) kullanılarak uygulanmış ve test edilmiştir. Bu iş birliği çalışmaları, düşük maliyetli dört ayaklı robotların gerçek dünya acil durum senaryolarında konuşlandırılma olasılığını kanıtlamaktadır. Donanım, yazılım ve simülasyonun entegrasyonu, tasarımı doğrulamakla kalmayıp aynı zamanda arama kurtarma görevlerinde daha fazla özerklik ve sağlamlığın sürekli geliştirilmesi için de olanaklar sunmaktadır.
Challenges of integrating Syrian refugees into Turkish society
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025-08-11) Sayed Omar, Yahya; Celep, Ödül; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Master’s Program in International Relations
This research aimed to evaluate the impact of three fundamental factors language proficiency, the level of educational attainment among Syrian refugees, and ethnic affiliation on the process of social integration between Syrian refugees and Turkish society. The study relied on a literature-based approach, in which previous academic works and policy reports related to the subject were reviewed and analyzed. The findings showed that language played a pivotal role in the integration process. Refugees who possessed stronger skills in the Turkish language, particularly in everyday communication, demonstrated a greater ability to interact with the host community, access education, and participate in the labor market. In contrast, limited language proficiency created barriers that restricted social interaction and reinforced isolation. Educational attainment also proved to be a significant factor. Refugees with higher levels of education were more capable of adapting to the structures of Turkish society, as they accessed job opportunities more easily, navigated bureaucratic systems more effectively, and engaged in cultural and intellectual exchange. On the other hand, those with lower levels of formal education faced greater obstacles in achieving effective integration, which led them to rely more heavily on closed refugee networks. The third factor, ethnic affiliation, added additional complexity. Ethnic differences between Syrians and Turks tended to reinforce social distance, as identity-based distinctions fostered prejudice and stereotyping. This situation often resulted in the formation of ethnic enclaves which, while providing social support, exacerbated divisions between refugees and the host society. In conclusion, the study showed that successful integration required multidimensional strategies. Addressing language barriers through targeted programs, supporting educational opportunities for refugees, and encouraging intercultural contact were essential measures for bridging divides. By synthesizing insights from the literature, this research provided a deeper understanding of the mechanisms of refugee integration and offered recommendations for policymakers and practitioners to enhance social cohesion in Turkey.
A case study of investigation of the lateral earth pressure under group effects of jet grout columns
(Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025-09-16) Durmaz, Eren; Etminan, Ehsan; Işık Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İnşaat Mühendisliği Yüksek Lisans Programı; Işık University, School of Graduate Studies, Master’s Program in Civil Engineering
This thesis offers a detailed numerical case study on the impact of group effects from jet grout columns on lateral earth pressure behavior. Jet grouting, a sophisticated ground improvement technology, is extensively utilized to augment the strength and stability of poor soils. In seismically active nations like Türkiye, mitigating lateral earth stresses on retaining structures is essential for preserving structural integrity. A series of finite element calculations were performed in PLAXIS 2D to assess the lateral earth pressure distribution in a cohesive soil mass enhanced by clustered jet grout columns. To examine group effects, column spacing and layout were modified, while column length remained unchanged. The soil model was constructed using site-specific geotechnical data and simulated with suitable constitutive models to depict soft clay behavior. The results demonstrate that diminishing column spacing markedly reduces the lateral earth pressures exerted on the diaphragm wall and enhances positive group interactions among the jet grout columns. Furthermore, an optimal column arrangement improves slope stability and diminishes structural requirements on the diaphragm wall. The study highlights the necessity of considering group interactions in the design of jet grout column systems, especially in seismically active areas, and provides practical guidance for geotechnical engineers involved in urban excavations and retaining structures subjected to seismic conditions.

Güncel Gönderiler